Người Thân Vừa Qua Đời Cần Làm Gì?

Giây phút người thân trút hơi thở cuối cùng là lúc gia đình bối rối nhất: đau buồn, hoang mang và không biết phải bắt đầu từ đâu. Với kinh nghiệm hơn 60 năm đồng hành cùng hàng nghìn gia đình, Công Thọ I tổng hợp danh sách 10 việc cần làm theo đúng trình tự — để dù trong hoàn cảnh nào, gia đình cũng biết rõ việc gì làm trước, việc gì làm sau.

10 việc cần làm khi người thân vừa qua đời

1. Giữ bình tĩnh và ghi nhận thời gian mất

Điều đầu tiên — và khó nhất — là giữ bình tĩnh. Hãy ghi lại giờ, ngày người thân qua đời (giờ mất được dùng để xem giờ nhập quan, động quan và tính các lễ cúng về sau). Chỉnh trang tư thế người mất nằm ngay ngắn, đắp một tấm vải mỏng sạch, thắp một nén nhang.

2. Mời cơ quan y tế xác nhận

Đây là bước bắt buộc về pháp lý:

• Mất tại bệnh viện: bệnh viện sẽ cấp giấy báo tử — gia đình nhận giấy này cùng hướng dẫn nhận thi hài.
• Mất tại nhà: liên hệ trạm y tế phường/xã nơi cư trú đến xác nhận và cấp giấy báo tử.
• Mất do tai nạn, đột tử ngoài nơi cư trú: báo công an địa phương để được hướng dẫn xử lý theo quy định trước khi đưa thi hài về.

Giấy báo tử là căn cứ để làm giấy chứng tử (khai tử) và các thủ tục hỏa táng, an táng sau này.

3. Báo tin cho gia đình, thống nhất người chủ tang

Thông báo cho anh em, con cháu trong nhà và thống nhất một người đứng ra làm chủ tang (thường là con trưởng hoặc người có uy tín trong gia đình). Mọi quyết định về tang lễ — hình thức an táng, quy mô, chi phí — nên do một đầu mối quyết định để tránh lúng túng, chồng chéo.

4. Gọi cơ sở mai táng uy tín — càng sớm càng tốt

Ngay khi có xác nhận y tế, hãy liên hệ một cơ sở mai táng uy tín. Một đơn vị chuyên nghiệp sẽ:

• Có mặt nhanh, hướng dẫn gia đình từng bước tiếp theo;
• Tư vấn giờ nhập quan, động quan phù hợp tôn giáo và tuổi người mất;
• Chuẩn bị quan tài, bàn thờ, khung rạp, tang phục... trong vài giờ;
• Báo giá minh bạch để gia đình chủ động chi phí.

5. Chọn hình thức an táng: chôn cất hay hỏa táng

Gia đình cần sớm quyết định chôn cất (cần đất huyệt tại nghĩa trang hoặc đất nhà ở quê) hay hỏa táng (phổ biến tại TP.HCM, tro cốt có thể gửi chùa, nhà lưu tro hoặc đưa về quê). Quyết định này ảnh hưởng đến loại quan tài, lộ trình xe tang và chi phí. Tham khảo bài so sánh chi tiết: Nên chôn cất hay hỏa táng?

6. Xem ngày giờ nhập quan, động quan

Theo phong tục, giờ nhập quan (đưa người mất vào quan tài) và giờ động quan (di quan đi an táng) được chọn theo tuổi người mất và điều kiện gia đình. Người theo Phật giáo thường mời thầy cúng/quý sư, người Công giáo theo giờ lễ của giáo xứ. Cơ sở mai táng sẽ phối hợp với thầy cúng hoặc tôn giáo của gia đình để chọn giờ phù hợp.

7. Làm giấy khai tử

Trong vòng 15 ngày, gia đình mang giấy báo tử và giấy tờ tùy thân đến UBND phường/xã nơi cư trú cuối cùng của người mất để đăng ký khai tử. Xem hướng dẫn chi tiết hồ sơ tại bài: Thủ tục làm giấy chứng tử.

8. Chuẩn bị tang lễ

Các hạng mục chính gồm: cáo phó (dán trước nhà, đăng báo/mạng xã hội), bàn thờ vong, di ảnh, tang phục cho con cháu, khung rạp – bàn ghế tiếp khách, cơm cúng, nhang đèn. Nếu dùng dịch vụ tang lễ trọn gói, toàn bộ các khâu này được lo trong một lần — gia đình chỉ cần duyệt.

9. Tổ chức lễ viếng, tiếp đón khách

Trong 1–3 ngày quàn, gia đình phân công người trực linh cữu, ghi sổ tang, đáp lễ khách viếng. Nên cử một người giữ sổ ghi chép phúng điếu để tiện cảm tạ về sau. Trình tự chi tiết các nghi thức xem tại: Trình tự nghi thức tang lễ truyền thống.

10. An táng/hỏa táng và các lễ cúng sau tang

Sau lễ động quan, di quan đến nơi an táng hoặc trung tâm hỏa táng. Tiếp đó là các lễ quan trọng: mở cửa mả (3 ngày), cúng thất hằng tuần, cúng 49 ngày, 100 ngày, giỗ đầu. Cách tính ngày và ý nghĩa từng lễ xem tại bài: Cúng 3 ngày, 49 ngày, 100 ngày.

Câu hỏi thường gặp

Bài viết liên quan

• Thủ tục làm giấy chứng tử (khai tử): hồ sơ & nơi nộp
• Nên chôn cất hay hỏa táng? So sánh chi tiết
• Trình tự nghi thức tang lễ truyền thống người Việt
• Chi phí tang lễ trọn gói gồm những khoản nào?

← Xem tất cả bài viết Kiến thức tang lễ