Tang Lễ Người Hoa Ở Sài Gòn – Chợ Lớn

Tọa lạc tại Sư Vạn Hạnh — sát khu Chợ Lớn, Công Thọ I hơn 60 năm qua đã phục vụ rất nhiều gia đình người Hoa gốc Quảng Đông, Triều Châu, Phúc Kiến, Hải Nam, Khách Gia. Bài viết chia sẻ những nét đặc trưng của tang lễ người Hoa để con cháu hiểu và giữ đúng lễ của ông bà.

1. Nét riêng của tang lễ người Hoa

• Trọng chữ hiếu và lễ nghĩa cổ truyền: tang lễ tổ chức long trọng, đầy đủ nghi tiết — được xem là dịp báo hiếu sau cùng của con cháu;
• Vai trò của hội quán, bang hội: các hội quán theo gốc quê (Tuệ Thành, Nghĩa An, Nhị Phủ, Quỳnh Phủ...) và hội tương tế thường hỗ trợ tang gia về nghi lễ, đất mộ ở nghĩa trang của bang, người phụ lễ;
• Thầy lễ (sư phụ) chuyên trách: nhiều dòng họ có thầy lễ quen, rành nghi thức theo đúng tập tục từng nhóm phương ngữ;
• Xem trọng phong thủy: từ giờ nhập quan, động quan đến hướng mộ đều được chọn kỹ.

2. Tang phục — tục "ngũ phục" theo vai vế

• Tang phục người Hoa phân biệt theo quan hệ với người mất (ngũ phục — năm bậc tang):
• Con trai, con dâu, con gái: tang nặng nhất — đồ vải thô trắng, có nơi kèm áo bố gai, mũ rơm theo cổ tục;
• Cháu nội: thường mang thêm dấu hiệu màu xanh (khăn, băng tay); chắt thêm màu vàng — nhìn màu tang biết ngay thứ bậc con cháu, thể hiện phúc phần "tứ đại đồng đường";
• Cháu ngoại, rể, thân tộc xa: tang nhẹ hơn với băng tang đen/trắng;
• Chi tiết mỗi nhóm gốc quê một khác — gia đình nên theo hướng dẫn của trưởng tộc hoặc thầy lễ của dòng họ.

3. Nghi thức trong những ngày tang

• Khâm liệm, nhập quan theo giờ tốt; người Hoa kỹ việc bỏ vào quan tài các vật tùy táng theo tục (gạo, tiền xu, vật dụng người mất yêu quý);
• Bàn thờ linh đặt trước linh cữu với di ảnh, đèn nến, thức cúng; con cháu túc trực ngày đêm;
• Phúng viếng: khách viếng lạy trước linh cữu, tang quyến lạy đáp lễ; phúng điếu dùng phong bì trắng (tuyệt đối kiêng phong bì đỏ);
• Đốt giấy tiền vàng mã: đặc trưng đậm nét nhất — giấy tiền, vàng thỏi giấy, và các vật phẩm giấy (nhà cửa, xe, người hầu giấy) được đốt để người mất "mang theo" sang thế giới bên kia;
• Nhạc lễ: đội kèn trống bát âm, có gia đình mời thêm đội nhạc lễ truyền thống của bang hội;
• Tụng kinh siêu độ: mời sư thầy (Phật giáo) hoặc đạo sĩ làm lễ theo tín ngưỡng gia đình, tương tự nghi thức tang lễ Phật giáo.

4. Lễ di quan và an táng

• Lễ di quan long trọng: đoàn đưa tang có cờ phướn, lồng đèn tang ghi họ người mất, kèn trống dẫn đầu; con trai trưởng ôm bài vị hoặc di ảnh đi trước linh cữu;
• Rải giấy tiền dọc đường đi của đoàn tang — "mua đường" cho người mất đi thuận lợi;
• An táng: truyền thống trọng thổ táng tại nghĩa trang của bang hội hoặc nghĩa trang gia tộc, chọn huyệt theo phong thủy; ngày nay nhiều gia đình chọn hỏa táng, gửi tro tại chùa hoặc nhà lưu cốt của hội quán;
• Sau khi hạ huyệt/hỏa táng: tang gia thường tặng khách đưa sợi chỉ đỏ, kẹo ngọt hoặc khăn — hóa giải, cầu bình an cho người đến tiễn;
• Các mốc cúng sau tang (đầu thất, chung thất 49 ngày, 100 ngày, giỗ đầu) gần với phong tục Việt — xem bài cúng 49 ngày, 100 ngày và giỗ đầu, mãn tang.

5. Kiêng kỵ đặc trưng trong đám tang người Hoa

• Kiêng màu đỏ trong mọi chi tiết tang lễ (trang phục, phong bì, hoa) — màu đỏ dành riêng cho việc hỷ;
• Khách ra về không nói "tạm biệt", "hẹn gặp lại" — chỉ gật đầu chào lặng lẽ;
• Gương, vật phản chiếu gần linh cữu thường được che phủ;
• Người cao tuổi hơn người mất theo tục không lạy trước linh cữu bậc dưới;
• Nhiều tục chi tiết khác nhau giữa các nhóm Quảng – Tiều – Phúc Kiến — khi phục vụ, Công Thọ I luôn hỏi kỹ tập tục của dòng họ để sắp lễ cho đúng.

Câu hỏi thường gặp

Bài viết liên quan

• Trình tự nghi thức tang lễ truyền thống người Việt
• Tang lễ Phật giáo: hộ niệm, cầu siêu, lễ trà tỳ
• Đi viếng đám tang: trang phục, phúng điếu, điều nên tránh
• Xem ngày giờ nhập quan, động quan, an táng

← Xem tất cả bài viết Kiến thức tang lễ